Rečnik termina

latino-američke muzike i plesa!

Do sada smo sakupili skoro 280 termina u rečniku sastavljanog iz različitih izvora. Pošto su termini u Rečniku međusobno referencirani (kros-linkovani), može se koristiti i kao zaseban resurs/vodič (prosto ga snimite kod sebe kao .mht ili .html fajl). Pa se nadamo da ćete naučiti nešto novo. Neki nazivi koji nemaju pandana na srpskom ili hrvatskom jeziku nisu transkribovani, sa originalnim akcentima i diakritičkim simbolima iz ciljnog jezika ('kvačice' na á, č, é...)

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
  1. Abakwa — 1. (religija) Tajno bratsko (muško) društvo na Kubi /Kuba/, potomka plemena Calabari.
  2. Abakuá — Poliritmički 6/8 obrazac koji se obično svira na nekoj drvenoj površini ili o stranu bubnja. Takođe može biti ugrađen kao jedan element u postavci kongi. Ovaj stil je uveliko uticao na kubanske sekularne (svetovne) muz. forme, poput rumbe.
  3. Abanico — Stilizovana uloga koju timbalero svira na timbalama i koja se koristi za nagoveštaj promena, prilagođavanje figura i za otvaranje i zatvaranje sekcija (udarac u ivicu timbala i nastavak). Inače Španska reč za fen i lepezu.
  4. acheré — vidi atchere.
  5. afoxe — Jedna od 4 glavna tipa karnevalskih grupa iz Bahije (Brazil /Drzave: Brazil/), koja koristi ritmove candomble religije, i obožava njene bogove zvane Orixas (Orishas).
  6. afro — Ritmički stil u kome se kombinuju adaptacije sakralnih ritmova bata bubnjeva popularizovanih u Kubi /Drzave: Kuba/ tokom 1940-ih, često korišćenih za interpretaciju uspavanki.
  7. Afrobeat — Termin koji je koristio Fela Anikulapo Kuti (Nigerija) da bi definisao svoj spoj zapadno-afričke muzike sa crnačkom američkom muzikom.
  8. agbe — (agué/agwé) Yoruba termin za naborani instrument poznat još kao chékere (shekeré) ili güiro. (opširnije)
  9. agogo — (eng. Agogo bell) Gvozdeno zvonce Yoruba porekla, koje se koristi u kombinaciji sa iyesá bubnjevima. (opširnije).
  10. aguinaldo (muzika) — Portorikanska /zastava/ vrsta pesme koja pokriva široki spektar tematika i koja se peva oko Božića.
  11. Aleteo — Ponekad se da čuti na početku pesme, sačinjen je od nota koje služe za uvod u ritmičku sekciju.
  12. arará — (bubnjevi) Dahomeanski ceremonijalni bubnjevi, doneti u istočnu kubansku provinciju Oriente od strane afrikanaca dahomeanskog porekla nakon Haitijske /zastava/ revolucije.
  13. Areíto — 1. Termin koji potiče od urođeničkih plemena koja su živela na Kubi /Države: Kuba/ pre kolonizacije (poput plemena Siboney, Taíno i Guanajatabibe), a odnosi se na bogate religiozne proslave sa muzikom, plesom i pozorištem;
    2. ritmički stil koji kombinuje nekoliko elemenata kubanskih karnevalskih ritmova sa sonom i rumbom, kao i sa više severno-američkih uticaja, rezultirajući u stilski slobodnom i veoma sinkopiranim stilom. Areito je kasnije evoluirao u današnji songo.
    3. čuveni studio izdavačke kuće EGREM u Havani, Kuba (Kuba). Parnjak na istoku Kube u Santijagu je Siboney.
  14. Argentinean tango - (ples) poreklom iz West Indies gde u ga plesali najniži staleži. Ne odnosi se na tango
  15. atcheré — Zvečka, napravljena od metala, drveta, tikve, kokosa ili nekog drugog materijala, korišćena kao pratnja sakralnim instrumentima poput batá bubnjeva. (opširnije)
  16. Axe — (religija) Yoruba reč koja označava "životnu silu" i koja opisuje bahijski stil pop muzike popularne u Brazilu /Države: Brazil/. (opširnije)
  17. Apanpichao — Treća (ili swing) sekcija merenge ritma.
  18. atabaque — Brazilski naziv za kongu.
  19. B

  20. Bachata — Originalno, lagani bolero poreklom sa Kube /Kuba/, ali popularizovan u Dominikanskoj republici /Dominikanska republika/ gde je postao deo folklora. (opširnije)
  21. baião — (muzika) Brazilska severo-istočna ritmička formula iz '50-ih. Osnova za veliki broj stilova kao šro su forró i coco (ili embolada). Glavni instrument je zabumba.
  22. Baion - Vrsta laganog samba ritma iz Brazila /Države: Brazil/ koji je bio popularan u SAD tokom 1950-ih.
  23. Bajo Sexto — (instr.) Poveća 12-žičana gitara koju koriste meksički Čikano pevači.
  24. Bandoneon Vrsta harmonike evropskog porekla koja je postala obeležje tango muzike. (opširnije)
  25. Bantú — (etno) Afrički narod Kongolskog porekla, kako se nazivaj na Kubi /Kuba/. Verovatno jedna od najuticajnijih afričkih kultura u oblasti Kariba (uz npr. Yoruba).
  26. bambuca - (ples) nacionalni ples iz Kolumbije /Države: Kolumbija/.
  27. baqueteo — Ritmički obrazac sviran na timbalama u kubaskom stilu znanom kao danzon. Ovaj stil su razvili kubanski timpanisti posebnom tehnikom prstiju 'druge ruke'.
  28. barracón — Barake koje su se koristile za smeštaj robova u kolonijalnoj Kubi /Kuba/, često okružene dvorištima u kojima se plesalo, postavši tako kolevke mnogih etno-ritmičkih spojeva.
  29. barrio — 1. Španska reč za komšiluk (eng. the 'hood);
    2. tango kao muz. numera (vidi: Edmundo Rivero).
  30. batá — (bubanj) Sakralni dvostrani bubanj nigerijskog naroda Yoruba, iz Santeria religioznih ceremonija. U popularnu upotrebu uveo ih je Chucho Valdes 1970-ih.
  31. bateria — (samba) Bateria je naziv za kompletnu perkusionu grupaciju ritam sekciju samba-škole. Na kernevalima mogu da broje na stotine perkusionista. Jedina baterija u Srbiji je iz Novog Sada: SambaNSa.
  32. batuque — 1. (relig.) Afro-brazilska religija Orisha duhova u južnom Brazilu /Brazil/, poput Candomblé i Santeria.
    2. (muzika) najstariji plesni i muzički žanr sa Zelenortskih ostrva /Zelenortska ostrva/
  33. u kome se igračice smenjuju uz kompleksni ritam.
  34. beguine — Muzički stil sa Antila (tačnije sa Kube /zastava/ i Martinika /zastava/) u kome dominiraju klarinet i trombon sa početka XX veka, kada je jedno vreme čak osvojio Pariz. Varijante su: beguine vide (karnevalska) i beguine moderne (savremena, džezi). (opširnije)
  35. Bembé — 1. Popularni kubanski 6/8 ritam. Potiče od reči bembes - religioznih skupova koji sadrže bubnjanje, pevanje i plesanje.
    2. Set od tri bubnja napravljenih od izdubljenog palminog drveta, sa prikucanim kožama koje se podešavaju toplotom.
  36. Berimbau — Brazilski instrument nalik luku afro porekla. (opširnije)
  37. Bloco Afro — Generalno velika grupa muzičara, poreklom iz severoistočnog Brazila /zastava/, često multidisciplinarno, politički i religijski aktivna.
  38. Bolero — Lagana, romantična, lirska balada, poreklom iz Španije a potom sa Kube /Kuba/, ali danas rasprostranjena širom Centr. Amerike. Za prvog tvorca smatra se Pepe Sanchez sa kompozicijom Tristeza 1885. (opširnije)
  39. bomba — 1. (instrument) Veliki bubanj u obliku cevi afro-portorikanskog porekla, sličan kubanskoj tumbadori (kongi) mada nešto kraći, koristi se u bomba ritmu;
    2. (ritam i ples) Stil afro-portorikanske muzike i plesa koje se takođe često pronalazi u salsa repertoarima. (opširnije)
  40. bombo — 1. Muzički termin za "i..." druge četvrtine takta, tj. za drugu notu u trostrukom delu klave paterna;
    2. Španski izraz za za bas bubanj
    3. Bas bubanj u rumbi i drugim folklornim stilovima.
  41. bombo criollo — Adaptacija evropskog vojnog bas bubnja, korišćenog u Kubi /Države: Kuba/ na karnevalima u stilovima poput conga habanera i conga santiaguera.
  42. bongo zvono — (eng. bongo bell) Poznata kao campana ili cencerro tj. ručno zvono koje svira bongocero tokom montuno sekcije i svirač palita tokom rumbi.
  43. Bongocero — Svirač bongosa.
  44. bongos — Dva mala bubnja nakačena na debeli komad drveta, koji se drže i sviraju između kolena. Bongose su razvili afrički preci kubanske provincije Oriente. U početku, kože na bongosima bile su fiksirane, ali je kasnije razvijen i zakačen sistem podešavanja. Današnji bongosi se prave od fiberglasa kao i od drveta. Veći se zove hembra a manji macho. Na Kubi /Drzave: Kuba/ se timbale često nazivaju bongos. (opširnije)
  45. Bonne, Enrique — Kompozitor i stvaralac afro-kubanskog stila pilón.
  46. Bossa Nova — Stil muzike iz Brazila /zastava/, nastao spajanjem sambe i 'cool' džeza (opširnije).
  47. botija — (instrument) Keramička posuda koja se originalno koristila za uvoz španskog maslinovog ulja, koja se od ranih dana koristila za bas pratnju u sonu.
  48. botijuela — Drugi naziv za instrument botija.
  49. brake drums — Automobilske kočnice koriste se kao metalna perkusija od strane comparsasa tokom kubanskih karnevala.
  50. buleador — Jedna od osnovnih ritmičkih deonica afro-portorikanske bombe, koji se može svirati na kongama kao i na portorikanskim bomba bubnjevima.
  51. bugalu — Prepoznatljiva latino muzika iz 1960-ih – pojednostavljeni mambo sa tekstovima na engleskom, vokalima pod kubanskim i i crnačkim uticajima i solažama u R'n'B stilu. (opširnije)

    C

  52. caballo — Naziv za konga deonicu koja se koristi u stilu pachanga, bukvalno prevedeno sa španskog: "konj".
    2. Generalno u latino muzici, naziv za ritmičku pratnju koja podseća na topot konja.
  53. cajón(es) — Danas još uvek popularne drvene kutije korišćene u ranim interpretacijama rumbe. Danas ih još uvek koriste folklorni ansambli.
  54. campana — Još jedan naziv za bongo bell ili cencerro.
  55. campesinos — Seljaci. Takođe zvani guajiros (guahirosi). Vidi: musica campesina.
  56. canción — jednostavna, ali ipak fundamentalna muzička forma koja se sastoji uglavnom iz tekstova, harmonije i melodije sa vrlo bazičnom ritmičkom pratnjom. Jedan od osnovnih sastojaka sona. Najčešća postavka za ovaj stil muzike su glas i gitara, i češće se zove trova.
  57. candombe — Naziv za Afro-Urugvajski /Urugvaj/ folk stil muzike i plesa. (opširnije)
  58. candomblé — Afro-brazilska religija bazirana na Orisha animizmu nastala u severnom Brazilu /Brazil/ i poreklom iz Yoruba afričkog nasleđa. U nešto manjoj meri se praktikuje i u: Urugvaju /Argentina/, Argentini /Argentina/, Venecueli /venecuela/, Kolumbiji /Kolumbija/ i Panami /zastava/.
  59. Canyengue - esencija početaka tanga, koja datira iz 1900. Sama reč je afričkog porekla i znači "hodati sa kadencom". U pitanju je neuporedivi veseo i senzualni ples. Koraci Canyenguea su kratki i akcentiraju se prateći jake udarce muzike. Canyengue ima muz. signaturu od 4 x 8 i tokom godina je njegova muzika bila modifikovana ka današnjoj signaturi tanga od 4 x 2.
  60. carabalí — Narod regiona Calabar u Africi. Osnivači i proponenti abacua (abakwa, čitaj: abakua) zajednica na Kubi /Kuba/.
  61. carioca - 1. Stanovnik Rio de Ženeira (Brazil /Brazil/).
    2. Samba Carioca - formacijski pod-stil Samba plesa i muzike, nastao pod jakim uticajem Jongo plesa iz jugoistočnog Brazila. Na karioka karnevallima, od početka do kraja muzike, narod se skuplja u kolo zvano cordoes (lanac). Držeći se za ruke u ovom maniru, oni pevaju i njišu telima na ritam karioka sambe i marče.
  62. carnavalCarnival, karneval. Opštepoznata i rasprostranjena velika javna proslava čiji su najpoznatiji primeri upravo u latinskoj Americi, poput Karnevala u Riju. Kombinuje neke elemente cirkusa i paradne ulične zabave, uglavnom u sezoni Karnevala (npr. leto na južnoj hemisferi). Vuče poreklo uglavnom iz Rimsko-katoličkih, i nešto manje iz pravoslavnih oblasti sveta. Većina protestantskog i ne hrišćanskog sveta ih ne slavi. Karakterističan muzički stil asociran sa karnevalom je marcha (marš). Obično traje od tri do nedelju dana. (opširnije)
  63. castanuelas — Španske kastanjete.
  64. cencerro — Kravlje zvono iz koga je izvađena unutrašnja štapić-udaraljka i koje se udara drvenom palicom. (opširnije)
  65. Calypso — Izvorna folk muzika naroda Trinidada i Tobaga /Trinidad i Tobago/. Jedna od preteči regea. (opširnije)
  66. cáscara — (šp. školjka) 1. ritmički obrazac, sviran na ivici (školjci) timbala takođe zvanim Pailas. Kaskara se svira u salsi tokom stihova i blažih sekcija muzike.
    2. Naziv (i danas se koristi) za samo telo timbala.
  67. chacarera — Pravac argentinske /Argentina/ folk muzike. (opširnije)
  68. chacha — Manja od dve glave bata bubnjeva.
  69. chacha bell — Malo zvonce sa strane timbala koje se koristi u ćaćaća, guahiri i sl. pravcima.
  70. Ća-ća-ća — (takođe: Cha Cha) Popularni muzički stil kreiran u Kubi /Kuba/, izvođen prvo od strane čaranga bendova. Proistekao je iz nuevo ritmo stila danzón-mamba, kreiranog od violiniste Enrique Jorrín-a (koji je imenovao stil čuvši britki zvuk koraka plesača). Kasnije se ćaćaća izdvojio iz danzona i postao poseban muzički stil. (opširnije)
  71. changui — 1. Rana instrumentacija kubanskog sona koja se sastoji iz instrumenata: tres, bongos, güiro, maracas i marímbula; i rezultirajuća muzika; danas i kao freestyle rap ali u kubanskoj varijanti.
  72. Changuito (Jose Luis Quintana) Bivši perkusionista Orquesta Aragon i Los Van Van; kreator stilova kubanskih stilova merensongo i songo i afro-kubanskog 'filinga' zvanog timba songo laye.
  73. Charanga — 1. Popularni kubanski /Kuba/ stil instumentacije evropskog porekla, karakterističan za danzon, danzonete i kasnije ćaćaća, koji se nekada sastojao od gudačkog sastava (dve do četiri violine ili bilo koji broj violina uz čelo), jedne drvene flaute i ritmičke sekcije (kontrabas, timbale, i güiro; gde dve potonje sviraju pevači). 1940-ih su dodati klavir i konge (sa kojima se dobija tipična žičana /string/ čaranga). Ovaj termin je dobijen iz termina charanga francesa, a danas je svakodnevni naziv za svaku vrstu orkestra na Kubi /Kuba/.
    2. Generalni naziv za muziku koju izvode ovi ansambli. (opširnije)
  74. charanga francesa — Originalni termin iz ranog 20. veka za instrumentaciju sada poznatu pod nazivom charanga (vidi iznad).
  75. charanga vallenata — Stil instrumentacije koja kombinuje elemente kubanskih /Kuba/ stilova charanga i conjunto sa kolumbijskim /Kolumbija/ vallenato stilom u kome je i harmonika.
  76. charanga bell — najmanje od montiranih zvona na timbalama; koristi se za ćaranga stil "tipico".
  77. charanguita — Popularna instrumentacija u seoskim ili kantri zabavama (tzv. guateques), koja se sastoji od harmonike, timbala i güiroa.
  78. chékere — naborani instrument afričkog porekla upotrebljavan u kubanskoj sakralnoj (svetoj, ritualnoj) muzici. Takođe poznat kao güiro - zavisno od muzike u kojoj se koristi - ili kao agbe, agwe ili agüe.
  79. Chicano - (etno) Američko-Meksički /zastavica/ nacionalni identitet koji se koristi u SAD.
  80. Chipanecas - (ples) Meksički /zastavica/ folk ples iz provincije Chiapas. Njegova popularnost potiče od učešća publike tokom koga plesači traže od njih da tapšu sa zajedno u 3/4 taktu zasnovanom na španskim paternima.
  81. choro — Prva autentična Brazilska /zastava/ nacionalna muzika. Na muziku Choro-ansambla se plesao maxixe.
  82. cierre — Termin koji se odnosi na ritmičku pauzu u perkusiji, aranžirani ili improizovani brejk koji može da odprati ceo orkestar između dve sekcije komada. Kvalitetni sieras su esencijalni za salsu.
  83. cinquillo — 1. (patern) Petonotni patern ili tzv. ćelija dobijena iz kubanske kontradance;
    2. deo ritmičke figure poznate kao baqueteo u pratnji timbala u stilu danzón.
  84. Clave — 1. (patern) "Ključ" na španskom. Noseća, 'skeletna' ritmička figura oko koje se sviraju razni bubnjevi i udaraljke (čitava perkusija). Sam ritam se najčešće svira sa dve istoimene drvene palice (vidi ispod).
    Petonotni dvo-taktni patern koji služi kao osnova za ritmičke obrasce celokupne salsa muzike. Sastoji se od jednog "jakog" takta sa tri note (poznatog kao tresillo), i jednog "slabog" takta sa dve note, koji rezultiraju paternima koji otpočinju sa jednim od ta dva takta, koji se zovu "tri-dva" (3/2) or "dva-tri" (2/3). Postoje dva tipa klave paterna pridružena popularnoj (eng. secular) muzici: son klave i rumba klave. Postoji još jedan tip klavea - 6/8 klave - koji je proistekao iz nekoliko stilova zapadno-afričke sakralne (liturgijske, svete) muzike. Bilo da se svira ili ne, klave je stalno impliciran kroz muziku (tj. sadržan u njoj).
    Klave - vazni perkusivni instrument 2. (instrument) Dve iznad pomenute polirane rezonantne drvene palice kojima se svira iznad opisani ritam (na slici). (opširnije)
  85. Coco — Ritmički muz. stil (i prateći ples) iz severnog Brazila /zastava/ čujnog afro prizvuka ali spornog porekla.
  86. Columbia — Stil rumbe sviran u 6/8 i pevan sa kombinacijom španskih i afričkih fraza. Zapravo sadrži mnoge afričke elemente u svojoj lirici, poliritmičkoj strukturi i stilu plesa (samo muškarci). Koriste se: tumbadoras, guataca ili kravlje zvono, klave i ponekad chakerés i bombo.
  87. combo — Adaptacija severnoameričke džez kombo (kombinovane) instrumentacije na Kubi /Kuba/ tokom poznih 1950-ih, generalno sastavljenih od: basa, bubnjeva, klavira, trube, uz standardne latino perkusije a ponekad saksofona i električne gitare. Vidi: Conjunto.
  88. comparsa — Naziv za Urugvajske /Urugvaj/ candombe plesače i bubnjare, ali i one iz karnevala Santiago de Cuba na Kubi /Kuba/.
  89. comparsa (conga de) — Specifični stil instrumentacije korišćen u latino-američkoj karnevalskoj muzici, koji svira konga ritam. Instrumenti su: konga, bombo, cencerros, sartenes (tiganj) i truba, ili u originalu trompeta china ("Kineska truba").
  90. Conga — (ritam) Muzička instrumentacija i stil koji prate komparsu (vidi iznad) na afro-kubanskim karnevalima. Ali, to je takođe stil razvijen i izvođen neovisno od karnevala, često se koristi u kontekstu regionalne intepretacija (vidi ispod: conga habanera ili conga santiaguera).
  91. Conga — (bubanj) Konge: kubanski bubanj koji potiče od nekoliko afričkih predaka - takođe poznat kao tumbadora (ili atabaque u Brazilu) - u originalu čvrst, izdubljeni panj sa zakivenom kožom. Kao i bongosi, danas su modernizovane i dodat je sistem za podešavanje visine tona, a prave se od fiberglasa i drveta. (opširnije u Vodiču kroz instrumente)
  92. Conga — (ples) Afro-kubanski ples koji karakteriše vrlo naglo akcentovanje na glasnim udarcima u 2/4 taktu. Konga ritam ovako korišćen ima ritmičko preduhitrivanje drugog udarca u svakom drugom taktu. Konga je bila veoma popularna drugom polovinom '30-ih i često se izvodila u formaciji poznatoj kao "konga voz" (opširnije)
  93. conga santiaguera — (ritam, ples) Grupni ples afričkih korena, razvijen uglavnom na Kubi /Kuba/. Njegov ritam se takođe zove konga, i svira se i pleše tokom karnevala na Kubi /Kuba/.
  94. conga habanera — Stil kubanskog /Kuba/ karnevalskog konga ritma, koji se svira u Havani.
  95. conga oriental — vidi conga santiaguera.
  96. conguero — svirač kongi, obično svira na dve do tri konge raznih veličina.
  97. conjunto — 1. (Kuba) Postavka (instrumentacija) koju je krajem 1930-ih osmislio Arsenio Rodriguez proširivanjem septeta. Originalno: gitara, tres, kontrabas, bongos, tri vokala sa ručnim udaraljkama, 2-4 trube i klavir. Posle drugi son sastavi tres zamenjuju klavirom (po ugledu na charange). Videti: Combo.
    Revolucionarna kombinacija proširene duvačke sekcije i klavira, tipična za Rodiguezov son-montuno (kao i mambo i salsu) potiskuje charanga zvuk kojim dominiraju flauta i gudači. Rodriguez prvi uvodi konge u popularnu kubansku muziku u čemu ga prati rival Antonio Arcano, vođa tada najvećeg danzon ansambla.
    2. (Meksiko) Plesni stil muzike i instrumentacije iz Teksasa i severnog Meksika /zastavica/, gde je poznat i kao Norteño (opširnije).
  98. contradanza — (ples) Popularni društveni ples iz 18. veka; izvodio se u kolonama i krugovima, verovatno poreklom iz engleskog kantri plesa. Istoimeni francuski contre danse, kvadratni ples u duploj meri, uveden je na dvor u 16. veku (često se može videti u filmovima kada plešu na dvorovima). U pitanju su preteče svih potonjih (tj. današnjih) društvenih plesova, pa i kubanskih.
  99. contradanza criolla — Stil muzike koji datira još iz 18. veka dobijanog iz evropskih dvorskih i seoskih plesova. Preteča kubanskog danzóna, koji sadrži mnoge kreolske muzičke elemente u svojoj instrumentaciji i interpretaciji. Takođe vidi: contredanse (prethodna stavka).
  100. corneta china — Naziv za Kinesku trubu (Trompeta china), koja se koristi u kubanskim karnevalskim komparsima. Prvi duvački instrument koji ulazi u sexteto i time stvara septeto.
  101. coro — hor ili višeglasni refren (obično muški vok.), odgovor na pregon. Vidi coro/pregon. Vodeći salsa vokal improvizuje naspram refrena.
  102. coro de claves — Glasovni ansambl koji datira iz 19 veka koji se sastoji od jednog vokalnog soliste i velikog hora koje često prate: gitare, klave, viola (bez žica, korišćena kao bubanj) ponekad i botija. Ovi, bukvalno prevedeno "Horovi ključa", često su izvodili na ulicama i po komšilucima, pevajući formu pesme zvanu "pesma klava" (canto de clave).
  103. coro de guaguancó — Kasnija varijacija tipa grupe poznate pod nazivom coro de clave kao i termin korišćen za instrumentaciju grupa koje izvode rumbu. Još jedan naziv je grupo de guaguancó; (guaguancó je jedan stil rumbe).
  104. coro/pregón — "Pitanje-odgovor" odnos između vodećeg vokalnog soliste (pregonero) i fiksnog horskog odgovora, ili koroa. Svojom prirodom je postao rasprostranjen, pa je postao strukturalni element u sonu, a danas čak tradicionalna plesna forma (son montuno) putem montuno sekcije aranžmana. U salsi, ovo se dešava za vreme otvorene 'vamp' sekcije zvane montuno.
  105. corridos — Muzičke i Čikano balade često sa politički obojenim tekstovima o određenim događajima. Posebno popularne u Meksiku /zastava/. Priča se da reč corrido potiče od glagola "correr" (trčati), jer je povač morao da trči kada bi ga uhvatili pri pevanju subverzivnih stihova.
  106. cowbell — Ovo tzv. kravlje zvono je potomak guataca zvona. U ove instrumente spadaju sva zvona: ona koja se montiraju na timbale stalak (mambo, chacha, charanga), zatim campana, agogo i camparsa (sartenes) zvona i sl. metalni objekti.
  107. cuarteto — Uključivanjem bongosa po dolasku u Havanu, son trio prerasta u cuarteto. Najpoznatija ovakva orkestraciona postava bila je Cuarteto Habanero osnovan 1920 godine.
  108. cuatroPortorikanski /zastava/ žičani instrument (sličan kubanskom tresu), razvijen iz klasične gitare. Svira se i u drugim zemljama (npr. Venecueli /zastavica/). (opširnije)
  109. cucharas — "Kašike" (bukv.) koje se često koriste u kubanskoj rumbi da bi se svirali klave ili palito (palice) paterni.
  110. cuá — Osnovni ritmički patern u portorikanskoj formi (i ritmu) poznatoj pod nazivom bomba. Ponekad vrši funkciju clavea u ovom stilu.
  111. D

  112. dancehall — Žanr popularne Jamajkanske /zastava/ muzike nastao krajem 1970-ih kao razređenije verzija Reggea muzike.
  113. danza — Oblik muzike iz 19. veka nastao iz kontradance, preteča kubanskog danzona.
  114. danzón — Evropski inspirisan ples koji sviraju kubanske charange, čiji se tempo ubzava u toku pesme. Danzon orkestri su svirali rafiniranu muziku za više slojeve društva (valcere, foxtrot, danzon, itd.) Razvijen u kasnom 19. veku iz evropskih dvorskih i kantri plesova, kao i kontradancom i dancom. Instrumentacija za ovaj stil je poznata kao charanga orkestar, sa žičanom sekcijom, flautom i ritam sekcijom.
    Forma Danzona ABAC generalno se sastoji iz: uvoda (paseo) (A), osnovne melodije na flauti (B), ponovnim uvodom (A), violinskim triom (C). Inovacije nekoliko kompozitora dovele su do uvođenja četvrte D sekcije (sada ABACD) nazvane nuevo ritmo, a kasnije poznate kao mambo. Ova sekcija je unela elemente sona, i otvorila prostor za improvizaciju flaute, klavira ili violine. Dovela je do razvoja montuno sekcije u aranžmanima i kasnije ćaćaća. (opširnije)
  115. décima — Desetolinijska osmočlana (po liniji) struktura stiha, obično upotrebljavana u lirskoj formi sona, i u nekim folk stilovima rumbe. Služi kao tradicionalna struktura stiha kubanskog punto guajiro i portorikanskog seis con decima. Izvođači težih decima smatraju se više pesnicima pre nego pevačima i obično improvizuju tekst.
  116. descarga — Bukvalno znači 'pražnjenje' ili 'istovar' na španskom (eng. discharge). Ovde muzičari improvizuju ili (džezerski rečeno) 'džemuju' u toku sviranja montuno sekcije. Udaračka sekcija može otpočeti svoju deskargu ili ući u muzički dijalog sa duvačkom sekcijom ili sa drugim članovima grupe. Nije ograničen samo na udaračku sekciju u kojoj konge, timbale, bubnjevi ili drugi perkusivni instrumenti mogu da sviraju, već i na pianistu koji može svirati svoju sekciju u okviru montuna. Deskarga nije ograničena na son montuno, već se uveliko koristi u salsi, događavši se obično od sredine do kraja numere, u okviru kojeg koro (coro) ili vokalna sekcija improvizuje ponavljajući frazu nanovo i nanovo preko deskarge. Improvizacija: gde pevač može, sasvim proizvoljno i iz glave, pričati o svojim dnevnim utiscima, o nekom članu benda ili svemu što mu se učini bitnim. Deskarga se može izvoditi u okviru formalne ili neformalne postavke. Vidi: coro/pregon.
  117. diana — Glasovni uvod u kubanskoj rumbi, koji "uigrava" hor u stilu poziv-odziv određujući melodiju pre početka stiha.
  118. jazz — Vrlo "širokopojasni" termin koji se odnosi na rasprosranjenu vrstu muzike (u polušali možemo reći: generalni žanr, "super-stil" ili "protopravac") nastalu spajanjem (svetovnog) gospela, soula i bluesa. Naravno, danas postoje mnogi podpravci, ali je među najvažnijim odlikama enormni uticaj na celokupno potonje moderno muzičko stvaralaštvo. Svedeno, najvažniji aspekt je bio Sloboda od tada rigidnih i zategnutih muzičkih koncepcija nametnutih klasičnom školom ozbiljne muzike. Probijanje viševekovne zaostavštine, ujedno koristeći standardne zapadjačke instrumente u orkestu: klavir, kontrabas, bubanj, duvačku i perkusionu sekciju.

    E

  119. el barrio — Španski naziv za Istočni Harlem u Njujorku, takođe poznat kao Španski Harlem, zbog velike imigracije portorikanaca i kubanaca 1920-ih i '30-ih.
  120. engleski tango — (ples) Stil sasvim sličan ostalim engleskim takmičarskim plesovima (koraci nalik fokstrotu) uz nešto latino pokreta i figura.
  121. EP — od eng. "Extended Play" - forma muzičkog izdanja. Nešto između singla i LP-ja (Long Play).
  122. escola de sambabrazilske /zastava/ škole sambe, svaka ima plesače i bateriju. One se zapravo međusobno takmiče za najbolji plasman na Karnevalu u Riju.
  123. escondido — (ples) Argentinski ples (u prevodu "skriveno" jer se ženski partner skriva od muškarca) ritmički i koreografski pripada Gato tipu.
  124. estribillo — Refren.

    F

  125. fado — (ples) Originalni portugalski plesni i muzički stil koji je preuzet u Brazilu /zastava/ kao plesni patern za sambu. Koraci Fada zasnovani su na skoku, preskoku i kiku u 2/4 taktu.
  126. fotutu — Velike morske školjke (eng. conch) korišćene kao duvaljke od strane starosedelačkih plemena pre-kolonijalne Kube /zastava/.
  127. forró —Žanr iz severo-istočnog Brazila /zastava/ sačinjen od broja ritmičkih obrazaca. (opširnije)
  128. freestyle — Globalni termin (vezan ne samo za muziku i ples, već i za modu, umetnost, itd.) za stil bez fiksne strukture, primenljiv na razne prilike.

    G

  129. Gato - (ples) Argentinski ples koji izvode dva para. Ritmički predstavlja vrlo brzi valcer u ravnomernim četvrtinama note. Najpopularnija forma je Gato con Pelaciones - tj. Gato sa pričama, ljubavnim, političkim i filozofskim.
  130. griot — Prvobitni naziv za vodeći vokal u kalipsu. Kasnije, griot je postao chantuelle, a u skorije doba calypsonian.
  131. gua-gua — (lat.amer. sleng) Autobus. Palica od šupljeg bambusa koja se koristi za sviranje palitos paterna. Za gua-gua se kaže da vodi ansambl.
  132. Guaguancó — Oblik rumbe popularan na Kubi /zastava/. Jedan od tri stila dotičnog pravca, sadrži povišenu poliritmičku strukturu i pleše se u parovima muškarac-žena (i u svojoj tradicionalnoj folklornoj postavci ima erotski pokret kukova zvani Vacunáo). Tipična instrumentacija se sastoji od: tumbadora (kongi) ili cajonesa (kutija), palitos (palica) ili cucharas (kašika), klava i maruga (šejkera). (opširnije)
  133. guajeó — Ponavljajuća figura svirana na žičanim instrumentima u određenom ansamblu, kao što je tres improvizacija u konhunto postavci (instrumentaciji) i u stilovima Changui i son, ili violinska improvizacija u ćaranga instrumentaciji. Takođe se koristi i za ponavljajuće duvačke linije (monas), kao što je slojevita mambo sekcija. Ili za žičanu sekciju u charangama.
  134. guajira — (muzika) Forma pesme u arpeđo tj. "cvetnom" stilu, proistekla iz kubanksog sona sa elementima španskog cancióna. Donekle analogna američkom bluzu. Tekstovi su tužni i nostalgični ili opisuju težinu svakodnevnice u siromaštvu.
  135. guajira — (ples) Originalno andaluzijski ples dobijen iz seviljana. Kubanski /Kuba/ "kantri" (farmerski) ples, pleše se na konga ritam muz. stila Son Guajira.
  136. guapacha — Sekundarni korak u klave-baziranim plesovima koji koriste iskusni plesači da adekvatno naglase dati muzički momenat. Polu-korak na "2" (ili u plesnom brojanju 2 ili 6) kasni tačno pola četvrtine, pa se iskoračuje na "i" pre "3". Ova specifična sinkopacija najčešće se primenjuje na ćaćaća.
  137. guaracha — 1. Tradicionalno, oblik campesina muzike (seoska ili kantri) koja se razvila kao forma ulične muzike sa satiričnim tekstovima. Danas se generalno vezuje za pesme umerenog tempa.
    2. Opušteni termin za uobičajeni son-montuno ili donekle svetliju tj. veseliju pesmu i svirku.
  138. guaracha — 2. Živahni stil pesme i plesa španskog porekla u 2/4 taktu. Plešu ga samo iskusniji i spretniji plesači, pošto je brzina izuzetno velika.
  139. guataca — Ivica motike u conga de comparsa o koju se udaralo nekim metalnim predmetom. Kasnije je zamenio cowbell u stilu rumba columbia i nekim sličnim folk 6/8 afro stilovima. Koriste je i danas neki folk ansambli.
  140. guateque — Seoska zabava ili proslava gde je živa muzika glavni sastojak.
  141. güayo — Veća varijanta güiroa, naboranog instrumenta koji se trlja palicom. Takođe se odnosi i na metalnu verziju koja se češe sa metalnom viljuškom.
  142. güícharo — Još jedan termin za güiro, posebno za portorikansku varijantu, koja se razlikuje od kubanskog güiroa po svojim manjim sinkopiranim ritmovima (grooves).
  143. güira — Metalna češaljka koja se koristi u dominikanskom merenge-u, češe se i udara metalnom četkom.
  144. güiro — (instrument) 1. Naborana tikva ili izbrzdano drvo, češana palicom, izuzetno popularna širom Latinske Amerike. Istovremeno ima afričke i izvorne američke korene. (opširnije)
    2. Termin kojim su ranije nazivane chékere.
  145. güiro — (ritam) Ritmički 6/8 stil, tako nazvan zahvaljujući njegovoj interpretaciji na tikvastim güirosima, i kasnije, chékeresima. Kao dodatak potonjim, mogu biti dodati zvono i truba.
  146. Gwo ka — Postavka srodnih udaraljki različitih dimenzija u folk muzici Gvadalupea i stil muzike koje se pravi sa njima.

    H

  147. habanera — Predhodnik kubanskog danzóna, španskih korena tj. proistekao iz stilova contradanza i danza.
  148. HaupangoMeksički /Meksiko/ Haupango se konačno može pratiti sve do španskog sona, ali njegov ritam definitivno pripada Novom svetu. Haupango kombinuje 2/4 sa 3/4 i 6/8 taktom, stvarajući među-ritmove visoke kompleksnosti. Rezultira izuzetno živahnim i interesantnim plesom.
  149. hembra — Naziv za veći (ženski) od bilo koja dva perkusiona instrumenta koji idu u paru (npr. konge).
  150. hierro — Metalni zvuk koji proizvodi guataca u cowbell pratnji rumbe columbia i drugih 6/8 folklornih afro stilova.

    I

  151. Ijexá — etnička podgrupa Yoruba robova iz Nigerije.
  152. inspiración — "Inspiracija"; improvizovana fraza od strane glavnog vokala ili nekog instrumenta.
  153. instrumentacija — Vrste i broj (način rasporeda) instrumenata u bendu u odr. vrsti muzike.
  154. Itótele — (bubanj, batá) Središnji bubanj u skupu tri batá bubnja.
  155. iyesá — (bubanj) Skup četiri sakralna, cilindrična, dvostrana bubnja napravljenog od ručno obrađenog kedra, koji se sviraju palicama.
  156. Iyá — (bubanj, batá) Najveći bubanj u skupu tri batá bubnja. "Iyá" znači "majka" na jeziku Yoruba.

    J

  157. Jarabe — (ples) Jarabe je tipičan meksički /Meksiko/ folk ples koji se izvodi u paru. On, poput mnogih drugih, opisuje flert i osvajanje. U Americi je dobro poznat pod svojim drugim imenom "Meksički ples šeširima". On je meksički potomak španskog plesa Zapeatado, a njegov ritam potiče od Mazurke i u 3/4 je taktu.
  158. Jarana — (ples) Folk ples iz Jukatana (Meksiko /Meksiko/) koji je verovatno najbliži drevnim starosedelačkim pesmama tog dela Meksika. Stihovi su najvećim delom na majanskom jeziku. Sama reč Jarana znači "veseli žamor". Ima veoma interesantan ritam koji je kombinacija 6/8 i 3/4 takta. Kao atraktivan salonski ples može se svrstati negde između srodnih plesova La Raspa i La Bamba.
  159. jibaroPortorikanski /Portoriko/ izraz za seosku muziku i seljaka radnika. Od svih tradicija na ostrvu, ova ima najvše španske uticaje. Uglavnom je zasnovana na gitari. Willie Colon je popularisao ovaj stil unevši ga u salsu 1972 i unajmivši jednog od njenih istaknutih predstavnika Yomo Toroa za svoj Božićni album.
  160. Jive (afro) — 1. "Džajv", zvorno južno-afrički izraz za popularnu muziku.
    2. Popularni salonski ples brzog tempa.

    K

  161. kachimbo — Deonica chékerea - u güiro (6/8) ritmu - koji drži ritam.
  162. Kankukus — Afro-Brazilski plesovi Mestiso indijanaca.
  163. L

  164. latino (eng. Latin) muzika — Raznorodna muzika sa prostora Latinske Amerikei Antilskog arhipelaga. Nastala pod uticajem rane evropske muzike, afričkih ritualnih ritmova, popularne Američke muzike, džeza i R'n'B-a i ponegde lokalnih starosedelačkih ritmova.
  165. latin rock (muzika) — Hibrid roka sa latino elementima. Najčešće sa rok gitarama i sintovima koji idu preko raznih salsa ritmova, koji se često i kombinuju. Bendovi mogu da iskoriste salsa coro i da rok solaže izgrade na bazi guajeoa.
  166. latin soul (muzika) — Hibridni stil sa kraja 1960-ih, kombinovanjem salse (i bugalua) sa elementima ranog R'n'B (ritam i bluza). Tinejdžeri iz Istočnog Harlema i Bronksa su pevali na španskom i engleskom preko takve muzike rezultiraući zvukom koji je bio više latino nego crnački.
  167. llame — Poziv u toku sviranja na bata bubnjevima koji najvaljuje "razgovor" između iya i itótele bubnjeva.
  168. lando — Popularna afro-peruanska forma kreolske muzike.
  169. lucumí — Termin koji se na Kubi /Kuba/ koristi za afrokubance Yoruba porekla, kao i za njihov (liturgijski) jezik i za najrasprostranjeniju religijsku tradiciju sa korenima u Africi (čija se teologija zasniva na veri Nigerijskog i Dahomeanskog Yoruba naroda). U Portoriku je poznata pod nazivom Santeria.
  170. lusofonija — Upotreba portugalskog kao maternjeg ili priučenog jezika. (lusofonska muzika - muzika sa portugalskog govornog područja).
  171. M

  172. macho — Manji, "muški" u bilo kom paru perk. muz. instr.
  173. makuta — (bubnjevi) Veliki bubnjevi oblika bureta, među prethodnicima kongi.
  174. mambo — (ritam) 1. Popularno se koristi kao naziv za brzi afro-kubanski stil ritma ili pesme, dobijen spajanjem ispod opisane mambo sekcije i elemenata sona pod uticajem džeza. (opširnije)
    2. (ples) Afro-kubanski ples popularizovan u Njujorku izvođen tokom ispod opisanog dela muzike kasnije ubrzanog i obogaćenog u salsu.
    3. (sekcija) — Često korišćen stručni termin za nastavak ponavljajuće sekcije pesme poznate kao montuno. Ova sekcija aranžmana, razvijena kasnih 1930-ih iz nuevo ritmoa i danzona, sadržala je novi materijal, uključujući naslagane duvačke linije poznate kao monas.
  175. mambo bell — Zvono koje svira timbalero tokom izvođenja mamba.
  176. manoseo del cuero — Rani stil sviranja upotrebom ruku i prstiju razvijen od strane kubanskih timpanista.
  177. manoteo — vidi marcha.
  178. Maracas — Ručne zvečke ili šejkeri, napravljene od tikvi, kokosa, drveta i napunjenih zrnevljem. Nalazimo ga širom Amerike kao i Afrike. (opširnije)
  179. maracatu — (religija) Stil muzičke pratnje za etno-ritualne performanse u severoistočnom Brazilu /Brazil/ (maracatu rural i maracatu cearense) u pokrajni Pernambuco.
  180. marcha — (ritam) U prevodu "marš", ponekad naziv za deonicu tumbao na kongama (tumbadora).
  181. Mariachimariachi — oblik Meksičke /Meksiko/ folk muzike. (opširnije)
  182. marimba — metalni melodični instrument zvonkog tropskog zvuka koji se svira sa palicama, karakterističnog za Male Antile.
  183. marímbula — Velika rezonantna kutija nalik klaviru Bantú (kongolskog) porekla, korišćenog da se doda bas zvuk u changüi stilu sona. Svirač sedi na kutiji.
  184. martillo — Repetetivna ritmička deonica bongosa, osim što služi za održavanje tempa, u njoj se često i improvizuje (varijacije zvane repiques).
  185. maruga — Metalna zvečka ili šejker koja se često koristi u grupama koje izvode rumbu.
  186. maxixeBrazilski /zastava/ ples uglavnom muzički praćen pod-žanrom Choro muzike (poznat i kao "Brazilski Tango").
  187. Mbalax — (afro) (izgovara se M'bala) Senegalska (Wolof) perkusiona muzika modernizovana od strane Youssou N'Dour, koju karakteriše slatka, fanki kombinacija afro-kubanskih ritmova, Wolof bubnjanja i američkog popa.
  188. Merengue — Živahni ples i stil muzike iz Dominikanske Republike /Dominikanska Republika/. Tradicionalno se svira na tambori, guira i harmonici, ali danas i na punoj ritam sekciji, kongama, alto saksofonima i trubama. (opširnije)
  189. Merenguero — Pevač merenge-a.
  190. merensongo — Afro-kubanski (krosover, fuzija) stil koji je osmislio Changuito.
  191. milonga — Plesno tango okupljanje uz veseliju muziku bržeg tempa.
  192. Mońa — Duvačka linija (napisana ili improvizovana), takođe i pripremljeni obrasci sekcije koji sadrže slojevite kontrapunktne duvačke linije. Monasi se mogu pojaviti u mambo sekciji, ili u toku montuno sekcije, kao što je "uzvik" refren ispod soliste.
  193. Mońero — Muzičari vešti u razvijanju mońasa.
  194. montuno — (klavir) Repetitivna, sinkopirana, improvizovana vamp deonica na klaviru.
  195. Montuno — (sekcija) Poziv - odziv (coro/pregón) tzv. antifonalna sekcija vokala uz instrumentalne solaže u salsi.
  196. mozambique — Ritmički stil kreiran 1960-ih od Pedra Izquierdoa - takođe poznatog kao Pello el Afrokán - stil kubanske karnevalske muzike koja se tradicionalno svira samo na perkusivnim instrumentima. Mozambik je popularizao u severnoameričkoj salsi Eddie Palmieri i adaptiran je u ansamblsko izvođenje. (opširnije)
  197. música campesina — "Kantri" tj. "seoska" muzika, sa mnogim elementima španskih trubadurskih regionalnih stilova, koji su u mnogome doprineli oblikovanju popularne muzike širom Latinske Amerike. Osnovne forme su joj guajira i punto, pored drugih sa istoka Kube /Kuba/.

    N

  198. nuevo ritmo — (eng."Novi ritam") odnosi se na pridodatu (D) sekciju danzón formi tokom 1940-ih od gospode Orestesa i Israel "Cachao" Lópeza (biografija). Ova sekcija je kasnije postala poznata kao mambo sekcija.
  199. norteño — Muzički stil sa severnog Meksika /zastava/ (opširnije)

    O

  200. okónkolo — (bubanj, batá) Najmanji od tri batá bas bubnja. Primarno služi za održavanje tempa.
  201. orishas (orichas) — Božanstva panteističke Santeria i ostalih afričkih, afro-latin i afro-karipski baziranih religija.
  202. orquesta típica — (skr. tipica) Stari stil instrumentacije evropskog porekla tipično korišćen u interpretaciji kreolske contradanze. Sastoji se od: woodwinds, duvačkih i žičanih instr., güiroa i timpana. Pre kraja 19. veka timpani su zamenjeni kubanskim pailasima ili timbalama, a duvačke sekcije su smanjene, čime je utrt put pojavljivanju charangi.

    P

  203. pachanga — Ritmički stil i prateći energični ples (sa pokretima preskakanja i skakanja), veoma popularan tokom 1950-ih. Kreirao ga je Eduardo Davison u Cuba Oriente (istočna Kuba /zastava/). Potiče iz postavke instrumenata u charangi. (opširnije)
  204. pagodeBrazilska /zastava/ tradicionalna, narodna (folk) muzika nastala kanih '50-ih spajanjem ritmova Coco i Calango de roda
  205. pailas — 1. Naziv za manju verziju para timbala.
    2. Ivice timbala. vidi cascara.
  206. pailitas (cubanas) — Manja varijanta pailae koja omogućava perkusionisti da sedi dok svira.
  207. palitos — "Palice" (bukv.); konkretno, njima sviran patern u žanru rumbe na gua-gua.
  208. palo — Religiozne grupe kongolskog porekla na Kubi /Kuba/ koje sviraju na kongama i cowbellu.
  209. pandereta — Ručna udaraljka slična dairama ali bez zvečki korišćena u izvedbi portorikanskih plena ritmova, često u grupama od dva ili tri.
  210. paseo — Uvod (intro) u danzónu, ponekad i u drugim pravcima, recimo merengeu.
  211. pasista — Primarni i predvodeći igrači u sambi. Na karnevalima su to obično devojke u glamurnim kostimima koje, munjevito plešući 3/4 triole, predvode samba-bateriju i reprezentuju celu samba-školu.
  212. Pello el Afrokán (Pedro Izquierdo) - Kubanski kompozitor koji je 1963 osmislio mozambique.
  213. pilón — Ritam koji je kreirao Enrique Bonne na istočnoj Kubi /Kuba/ (Cuba Oriente).
  214. plena — Afro-portorikanski ritam, tradicionalno sviran na panderetama, rasprostranjenom formom popularne muzike. Ova muzika je često obložena politički relevantnim i socijalno orijentisanim temama. (opširnije)
  215. ponche — Poslednja četvrtina takta (4/4) kao i akcenat ili pauza koji može svirati ritam sekcija čitavog orkestra, često se koristi kao tranzicija iz jednog dela pesme u drugi.
  216. pregón — Vodeći glas koji korespondira sa statičnim horskim odgovorom (tzv. coro).
  217. punto (punto Cubano, punto guajiro) — Stari campesino ritam španskog porekla sa zapadne Kube /Kuba/. Muzika je zasnovana na tekstovima u zahtevnoj decima formi.

    Q

  218. quijada — Instrument koji se u originalu pravio od vilične kosti konja, magarca ili mazge. Preteča današnjeg (eng.) vibraslapa.
  219. Quintana, Jose Luis (Changuito) — vidi Changuito.
  220. Quinto — Najmanja konga, samim tim i najvišeg tona, u setu od tri bubnja u rumbi. Na njoj se svo vreme improvizuje. (opširnije)

    R

  221. ranchera — Pravac razvijen u pozorištu tokom Meksičkog /zastava/ post-revolucionarnog perioda (posle 1910), postavši ekvivalent komercijalne američke kantri muzike. Pevači su razvili poseban emocijama nabijen stil pevanja, a sam pravac je posle 1950-ih postao veoma rasprostranjen i važan deo Chicano kulture.
  222. rebajador — Jedna od deonica tumbadore (ili konge) u ritmu conga habanera.
  223. requinto — Vodeći bubanj u afro-portorikanskom stilu bomba, prisutan i u pleni, na kojem se uglavnom sve vreme improvizuje.
  224. Reggae — Originalno sa Jamajke /zastava/, ovaj širom sveta rasprostranjeni zvuk u kome dominira bas, bubanj (kasnije češće ritam mašina) i gitarski isečci asociran je sa Rastafarijanskom religijom, liberalnim pokretom i "gandžom" (marihuanom). (opširnije)
  225. Rumba — Neformalni 'skup' u kome se kombinuju afričko bubnjanje i španske ili afričke vokalne tradicije sa improvizovanim pevanjem i plesom. Rumbom se takođe nazivaju i ritmovi koji se sviraju na ovim skupovima. Ovi ritmovi (guaguanko, kolumbia i jambu) sviraju se na tri konge i/ili kahona. (opširnije)
  226. rumba flamenca — Stil rumbe iz južne Španije, takođe poznata kao Ciganska rumba (rumba gitana bliska valenciani), koja je uticala na kubansku formu rumbe.
  227. rumbero — tradicionalni naziv za plesače i svirače rumbe.
  228. S

  229. salidor — 1. Jedna od deonica tumbadora u ritmu conga habanere.
    2. Jedan od tri bubnja u setu u stilu Rumba Guaguancó.
  230. Salsa — Prvi put nazvana tako 60-ih, salsa (muzika i ples) je popularizovana od strane muzičke industrije sredinom 1970-ih da bi se kategorizovala osetna i temperamentna latino plesna muzika tog vremena: mambo, ćaćaća, guaguanko i guahira. Stil salsa sadrži 'vruće' aranžmane duvački-baziranih ansambla.
    Ukratko: uopšteni naziv za njujorško-portorikansku adaptaciju afro-kubanske muzike i plesa, koji danas ima zaseban prizvuk i tempo. (opširnije)
  231. salsero — Uopšteni naziv za izvođača, plesača ili svirača salse.
  232. sartenes — Mali tiganji koje koriste conga de comparsa bendovi tokom karnevala na Kubi /Kuba/.
  233. Samba — Osnovni naziv za ritam koji određuje gro brazilske muziku. (opširnije)
  234. samba de roda — Tradicionalni afro-brazilski ples koji se originalno neformalno izvodio nakon Candomblé ceremonije. Roda se odnosi na kružnu formaciju - ono što se kod nas zove kolo; u kome učesnici pevaju, plešu, glume i recituju.
  235. Samba Reggae — Nastao iz blocos afros (asocijacija Black Carnival) tradicije koja je počela 1974. u Salvadoru (Bahija). Bahijska Karnevalska Asocijacija sa svojim Afoxe (afoše) bubnjarskim sekcijama sličnim Školama sambe iz Rija, sa mnogo surdo bunjeva (velikih bas bubnjeva raznih veličina) i repinike (manjih bubnjeva povišenog zvuka - piča - "napičenih") koji čine većinu ritam sekcije. Jedna od prvih grupa koja je popularizovala ovaj zvuk je Olodum.
  236. Sambadrom — Svakovečernji vrhunac Karnevala u Riju (najpoznatijeg na svetu), uključujući i kulminaciju sa završnim defileom povorki strogo odabranih pobedičnih školi sambe. održava se na Sambadromu. Organizovani defile prostor sa montažnim binama za publiku, gde se mesta skupo plaćaju (100$ naviše - kolko smo poslednji put obavešteni).
  237. sancocho — Mešavina stilova (eng. crossover).
  238. santéria — Višebožanska religija afro-kubanskog Yoruba naroda. Obožavaju se paganske personifikacije božanstva orishas uz specifičnu pratnju batá bubnjeva.
  239. sartenes — Mali zavareni tiganji koji se koriste za perkusivnu pratnju u karnevalskim conga de comparsa stilovima.
  240. segundo Srednji (ili drugi) bubanj u setu tri tumbadore (konge) korišćenom u kubanskoj rumbi.
  241. septeto — Stil instrumentacije sona formiran 1927. (npr. Septeto Nacional), sadržan od dodatka trube seksteto ansamblu.
  242. sexteto — Stil instrumentacije osnovane 1920. (npr. Sexteto Habanero), sastojane od: tres, gitara, kontrabas, bongos, maracas i klava.
  243. Shekeré — vidi chekeré.
  244. shines — Sinkopirani plesni korak u otvorenoj poziciji u mambo i ćaćaća.
  245. sobado — Zvuk proizveden trljanjem ruke na nižoj od hembri.
  246. Soca — Naziv potiče od kombinacije reči soul i calypso, i označava modernu pop muziku Trinidada i Tobaga /zastava/. (opširnije)
  247. Soukous — (afro) muzički je stil potekao iz kubanske rumbe iz 50-ih u kojoj se mešaju kwassa kwassa plesni ritam sa zoukom i rumbom. Mnogi afrički umetnici, originalno iz Konga (ili Zaira), preselili su se u Pariz, koji je postao popularan među njima kao ekspatrijatska zajednica, u kojoj su i danas uglavnom smešteni.
  248. Son — Važan oblik spoja afričkih i španskih uticaja koji je rezultirao u korenu većine poznatih stilova afro-kubanske plesne muzike. Mešavina muzike španskih farmera (campesinos-a) i afričkih robova, za koju se veruje da potiče iz Orientea (istočne Kube /zastava/) ka kraju 19-og veka (ropstvo je ukinuto 1878). Svirali su je mali bendovi, koristeći gitaru ili tres, marakas, giro, klave, bongose, marimbulu i botihu. Nešto urbaniji stil sviran u Havani početkom veka postao je 1920. nacionalni stil. (opširnije)
  249. songo — Savremeni, popularni i eklektični muzički žanr kreiran na Kubi /zastava/ koji spaja nekoliko stilova, uključujući rumbu, son, kongo i još neke kubanske popularne i svetovne stilove sa elementima severnoameričkog džeza i fanka; kao što su: Električni bas, klavijature i moderni aranžmani. (opširnije)
  250. Soneos — Improvizovani tekstovi i melodije pevani za vreme montuna.
  251. Sonero — Pevač koji je u stanju da kreira soneose.
  252. Salsero — Pevač salse.
  253. Surdo — Najveći (bas) bubanj u samba udaraljkama. Dubina i prečnik variraju. (opširnije)
  254. Swing — Dok je džez još bio u pelenama, došavši iz SAD, svetom je 1930-ih vladao ovaj veoma prepoznatljiv stil muzike i pratećeg plesa.
  255. T

  256. tambora — Dvostruki bubanj iz Dominikanske republike /zastava/, korišćen najpre u merengeu. Tambora se kači oko vrata i svira rukama i jednom palicom kojom se udara koža i drvena strana bubnja.
  257. tambores de conga — Bubnjevi korišćeni u ranim interpretacijama kubanske karnevalske muzike (conga de comparsa). U pitanju su preteče kongi.
  258. tango — Partnerski ples i muzika sa kraja 19 veka, poreklom sa Rio de La Plata (prirodna granica između Argentine i Urugvaja), koje su iz luke Buenos Airesa mornari za tadašnje pojmove brzo preneli širom sveta. Muzika, time i ples poseduje poezija ekstremnih krajnosti. 2009. je UNESCO dodao tango na listu svetskog neopipljivog nasleđa. (opširnije)
  259. tejano — (ili Texano) je termin koji označava teksaško meksičko nasleđe (kada je Teksas još bio Meksička kolonija).
  260. timbales — Skup dva, podešavajuća bubnja napravljenih na Kubi /Kuba/ - a dobijenih iz evropskih timpana - montiranih na stalak i sviranih pomoću dve palice. Ovom setu je dodato nekoliko pratećih perkusivnih elemenata, poput: kravljih zvona, cimbala i drvenih blokova. Njihov ram se naziva cascara. Kao i kod drugih udaraljki koje idu u paru, veći se zove hembra, a manji macho. (opširnije)
  261. timbalitos — Manja verzija timbala, podešena na više tonove i često dodata timbalama kao četvrti element.
  262. timbalones — Veća verzija timbala, obično u ćarangama ansamblima.
  263. timbalero — Svirač timbala.
  264. timba songo layé — Afro-kubanski "filing" koji je uveo Changuito.
  265. tipico — 1. Skraćeni naziv za orquesta tipica;
    2. Tradicionalni folklorni zvuk ili instrumentacija.
  266. tiple — Mali žičani instrument španskog porekla proistekao iz familije gitara, korišćen u kubanskoj musica campesina kao i u svakoj latino-američkoj muzici sa španskim korenima.
  267. tres — Kubanski žičani instrument proistekao iz španske gitare, sastojavši se od tri doble žice koje se sviraju okidanjem. Tres je signaturni instrument kubanskog sona.
  268. tresillo — 1. Termin koji se odnosi na trostruki deo son klave patern; fundamentalni duple-pulse ritmički element u kubanskoj i generalno latino-američkoj muzici (špan. "Triplet").
  269. Tres golpes — Istovremeni naziv za srednji bubanj i za deonicu koju on svira u rumba guaguanku.
  270. trío — Najranija orkestracija sona razvijena tokom 1920-ih. Sastoji se od tri pevača, sa dve gitare i/ili marakasa, ili tri gitare, korišćen u interpretaciji trova (trubadurskih, kant) stilova. Prvi su je predstavili svetu (i time bili prvi kubanski izvozni bend!) Trio Matamoros osnovani 1912 u Santijagu.
  271. trompeta china — Truba od trske kineskog porekla, doneta u Havanu na Kubi /Kuba/ u kolonijalno vreme i svirana na karnevalima. Iz prestonice je prenet u provinciju Oriente početkom 20. veka, gde će ostati esencijalni element stila conga santiaguera. Vidi corneta china.
  272. trova (cancion) — Termin koji se koristi da bi se opisao stil poznat kao cancíon, koji podseća na trubadurski stil pevanja, koji u sebi može sadržati stilove poput: bolera, guarache i sona. Vidi cancion.
  273. tumba francesa — Naziv za stil folklorne muzike, kao i za bubnjeve koji se koriste u njoj, nastaloj u kubanskoj provinciji Oriente od strane afrikanaca dahomeanskog porekla, a posebno onih dahomeanaca koji su stigli na Kubu /Kuba/ nakon Haitijske /Haiti/ revolucije 1791.
  274. tumbadora — Kubanska verzija bubnja afričkog porekla koji se u svom originalnom obliku sastojao od izdubljenog cevastog panja ili ručno izrađenog parčeta drveta sa glavom od prikačene kože. Kao i sa većinom udaraljki, kasnije su modernizovane pa je dodat sistem za podešavanje tonaliteta. Tumbadora se takođe naziva konga bubnjem, a njegovi preci su tambores de conga, upotrebljavani u ranim comparsas-ima, kao i makuta bubnjevi Yoruba porekla. (opširnije)
  275. tumbaó — (bas) Ponavljajući patern koji svira bas, često naglašavajući 2+ i 4 četvrtine. Ovaj patern je nastao kao mešavina uticaja stilova contradanze i sona.
  276. tumbaó — (konge) Ponavljajući paterni (ili fraze) koje sviraju bas ili tumbadore (odnosno konga udaraljke), takođe poznata kao marcha (marš), koji naglašava četvrtu četvrtinu takta, kao i 2+ četvrtinu.

    V

  277. vacunao — Muški plesni potez u rumba guaguancó koji simboliše uzimanje 'žene'.

    X

  278. xaxado — Popularni plesni stil afro porekla iz oblasti Pernambuco u Brazilu /zastava/.
  279. xoteBrazilski /zastava/ muzički i plesni stil za grupe od četvoro. Često se pleše uz forro, a kao vrlo fleksibilan može sadržati i korake iz rasprostranjenih latino plesova kao što su mambo, salsa i rumba.
  280. Y

  281. Yambu — Najstarija i najsporija od tri popularne forme kubanske rumbe. Datira još iz kubanskog kolonijalnog perioda. često izvođenog na cajonesima (kutijama), na koji plešu muško-ženski parovi.
  282. Yoruba — Narod (i jezik) iz Nigerije, jedna od najuticajnijih afričkih kultura na Karibima i sev. Brazilu /zastava/. (vidi: lucumi, ijexa, santeria)
  283. yuka — 1. (bubnjevi) Dugi cilindrični bubnjevi Bantú (kongolskog) porekla;
    2. stil muzike u kome se koriste ovi bubnjevi.

    Z

  284. Zouk — Kreolsko staro značenje reči bilo je "žurka". Prvi put se kao zasebni stil izdvojila 1980-ih, proširila se globalno u frankofonim državama, a moderna (atudijski visoko-tehnološka) produkcija je mahom iz Pariza. (opširnije)
LatiNet logo
Poslednja izmena:
2017-10-30